در صلاة هم بايد معلوم باشد كه صلاة يوميه است يا صلاة آيات است يا قضاى نوافل مرتبه يا غير آن ، چنان كه در روزه هم بعضي نوافل هست كه قول به قضاى آنهاست مثل سه روز در هر ما هي وهرگاه به عدد أيام أجير شود از ما في الذمة مثل صد روزه ما في الذمة ، أعم از واجب ومندوب ، باكى نيست كه نايب هم نيت ما في الذمة بكند به عرف عام كرده ولكن چون گاه است كه استيجار از عبادات احتياطى متوفى ، باشد نه واجب لازم ، در آنجا قصد اينكه عبادات لازمه است يا احتياطيه است ( بنا بر اعتبار وجه ) ملاحظه همه قيود ضرور مىشود نسبت به خصوص آنها . ولكن اظهر در نزد حقير ، عدم وجوب است وقصد ما في الذمة أعم از واجب وندب ، كافى است . به هر حال در أصل عمل ، نيت وجوب بر أجير بايد بشود . وآن منافاة ندارد با مستحب بودن بر منوب عنه وچون نيت از باب تصديق است ونيت در نفس عمل خود ، بايد با اذعان وجوب باشد بر خودش ودر اين بين ، تصور وجوب وندب بر منوب عنه مىشود وآن منافاة با نيت وجود خودش ندارد ، بلكه در نيت تصديق صفت عبادت منوب عنه را مىتواند كرد ، چون جهتين مختلفتين است تصديقين متنافيين مضر نيست واجتماع نقيضين لازم نمىآيد . 397 - سؤال : هرگاه كسى در ماه رمضان بيمار شود ودر ماه شوال فوت شود ، از براي أو استيجار صوم وصلاة مىتوان كرد يا نه ؟ جواب : اما نماز را هرگاه بجا نياورده يا تقصيري در آن كرده ، بلى لازم است بر ولى أو كه خود بكند يا استيجار كند ، واما روزه ، پس اگر در ماه شوال متمكن شده بود از قضا ونكرده بود ، قضاى آن نيز لازم است ، واما هرگاه متمكن نشده باشد از قضا ، فوت شده باشد ، پس قضا لازم نيست جزما ، ولكن ظاهر مشهور ، استحباب آن است ودليلي از براي آن نديدم وهر چند مىتوان در مستحبات مسامحه كرد وبه فتواى مشهور اكتفا كرد ، ولكن از بعضي اخبار منع بر مىآيد وشايد ترك آن أحوط باشد . 398 - سؤال : در صوم نيابتى هرگاه كسى نيت دارد كه فردا روزه بگيرد ودر شب محتلم شد وبيدار نشد تا صبح ، آن روز را روزه مىتواند بگيرد يا نه ، با وجود وسعت